Petrol diesel prices: સાઉદી અરેબિયાની ઈસ્ટ-વેસ્ટ પાઈપલાઈન બંધ થતાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ઉછાળાની ચિંતા

Petrol diesel pricesને લઈને દુનિયાભરના બજારોમાં ફરી એકવાર ચિંતા વધી છે. મિડલઈસ્ટમાં વધી રહેલા તણાવ વચ્ચે સાઉદી અરેબિયાએ પોતાની મહત્વની ઈસ્ટ-વેસ્ટ ઓઈલ પાઈપલાઈન બંધ કરી દીધી છે. ઈરાન સમર્થિત હૂતીઓના હુમલા બાદ આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. પાઈપલાઈન બંધ થવાના કારણે વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના સપ્લાયને લઈને સવાલો ઊભા થયા છે અને જો સ્થિતિ લાંબી ચાલશે તો પેટ્રોલ અને ડીઝલ સહિત અનેક ઈંધણના ભાવ પર તેની અસર પડી શકે છે.

મિડલઈસ્ટમાં ફરી એકવાર યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ ઊભી થઈ રહી છે. ઈરાનથી લઈને સાઉદી અરેબિયા અને ગલ્ફ વિસ્તાર સુધી તણાવ વધી રહ્યો છે. આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ પર ક્રૂડ ઓઈલ માર્કેટની પણ નજર છે, કારણ કે મિડલઈસ્ટ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઓઈલ સપ્લાય વિસ્તારોમાં સામેલ છે.

Petrol diesel prices પર કેમ વધી રહી છે ચિંતા?

સાઉદી અરેબિયાએ શુક્રવારે પોતાની ઈસ્ટ-વેસ્ટ પાઈપલાઈન બંધ કરી હતી. આ પાઈપલાઈન સાઉદી અરેબિયા માટે ખૂબ જ મહત્વની છે, કારણ કે તેના દ્વારા ક્રૂડ ઓઈલને પર્શિયન ગલ્ફ વિસ્તારમાંથી દેશના પશ્ચિમ ભાગ તરફ અને ત્યારબાદ રાતા સમુદ્ર સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.

સામાન્ય રીતે ક્રૂડ ઓઈલની હેરફેર માટે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ મહત્વનો દરિયાઈ માર્ગ છે. પરંતુ આ વિસ્તારમાં તણાવ વધતા ત્યાંથી ટેન્કરોની અવરજવર પણ જોખમથી ભરેલી બની છે. આવી સ્થિતિમાં સાઉદી અરેબિયાની ઈસ્ટ-વેસ્ટ પાઈપલાઈન વૈકલ્પિક માર્ગ તરીકે ખૂબ મહત્વ ધરાવે છે.

જો આ પાઈપલાઈન લાંબા સમય સુધી બંધ રહે અને સાથે અન્ય ઓઈલ રૂટ પર પણ મુશ્કેલી ઊભી થાય તો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલની ઉપલબ્ધતા ઘટી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ક્રૂડ મોંઘું થવાની સીધી શક્યતા રહે છે.

ક્રૂડ ઓઈલ માર્કેટમાં અચાનક હલચલ

હૂતીઓના હુમલા બાદ ક્રૂડ ઓઈલ માર્કેટમાં પણ હલચલ જોવા મળી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડના ભાવમાં વધારો થયો છે અને એક સમયે ક્રૂડ ઓઈલનો ભાવ 109 ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર ગયો હતો.

મંગળવારે સવારે બ્રેન્ટ ક્રૂડ ફ્યુચર્સ 1.24 ડોલરના વધારા સાથે 106.39 ડોલર પ્રતિ બેરલ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો હતો. આ ભાવવધારો બતાવે છે કે મિડલઈસ્ટમાં બનેલી ઘટનાઓની અસર ઓઈલ માર્કેટ પર કેટલી ઝડપથી પડે છે.

બજારના જાણકારોનું માનવું છે કે જો સપ્લાય ચેઈનમાં લાંબા સમય સુધી અડચણ રહે તો ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં હજુ વધારો થઈ શકે છે. જો આવું થાય તો પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવને લઈને પણ ચિંતા વધશે.

ઈસ્ટ-વેસ્ટ પાઈપલાઈન કેટલી મહત્વની છે?

સાઉદી અરેબિયાની ઈસ્ટ-વેસ્ટ પાઈપલાઈન આશરે 1,200 કિલોમીટર લાંબી છે. આ પાઈપલાઈન દેશના પર્શિયન ગલ્ફ વિસ્તારમાં આવેલી ઓઈલ પ્રોસેસિંગ સુવિધાઓમાંથી ક્રૂડ ઓઈલને પશ્ચિમ તરફ લઈ જાય છે.

આ ક્રૂડ ત્યારબાદ રાતા સમુદ્ર સુધી પહોંચે છે. ત્યાંથી તેને ટેન્કરમાં ભરવામાં આવે છે અને આગળના આંતરરાષ્ટ્રીય બજારો સુધી મોકલવામાં આવે છે. સુએઝ નહેર મારફતે યુરોપના વિવિધ દેશો સુધી પણ ક્રૂડ પહોંચાડવામાં આવે છે.

આ પાઈપલાઈનનું મહત્વ માત્ર આજની પરિસ્થિતિમાં જ નથી. તેનું નિર્માણ 1980ના દાયકામાં ઈરાન-ઈરાક યુદ્ધ દરમિયાન ઊભી થયેલી ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવ્યું હતું. તે સમયે એવી આશંકા હતી કે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ મારફતે થતા ઓઈલ શિપિંગને અસર થઈ શકે છે.

એ સમયે કદાચ કોઈએ વિચાર્યું પણ નહીં હોય કે ભવિષ્યમાં આ પાઈપલાઈન સાઉદી અરેબિયાના ઓઈલ સપ્લાય માટે આટલી મહત્વની બની જશે.

સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ પર કેમ ટકી છે દુનિયાની નજર?

સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ વિશ્વના સૌથી મહત્વના ઓઈલ શિપિંગ રૂટ પૈકીનું એક છે. મિડલઈસ્ટમાંથી મોટી માત્રામાં ક્રૂડ ઓઈલ આ જ માર્ગે દુનિયાના અલગ-અલગ બજારો સુધી પહોંચે છે.

આ વિસ્તારમાં જો ટેન્કરોની અવરજવર અટકે અથવા જોખમી બને તો તેની અસર માત્ર મિડલઈસ્ટ પૂરતી સીમિત રહેતી નથી. ઓઈલ આયાત કરતા દેશોમાં પણ તેની અસર જોવા મળી શકે છે.

અગાઉ જ્યારે હોર્મુઝમાંથી શિપિંગ કામગીરીમાં મુશ્કેલી ઊભી થઈ હતી ત્યારે મિડલઈસ્ટમાંથી ઓઈલ સપ્લાય ચાલુ રાખવામાં સાઉદી અરેબિયાની ઈસ્ટ-વેસ્ટ પાઈપલાઈનનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.

હાલમાં પણ આ પાઈપલાઈન વૈકલ્પિક સપ્લાય રૂટ તરીકે મહત્વ ધરાવે છે. પરંતુ હવે તે જ પાઈપલાઈન બંધ થઈ જતાં બજારમાં ચિંતા વધી છે.

હૂતીઓના હુમલાથી વધ્યો તણાવ

મિડલઈસ્ટમાં વધેલા તણાવ પાછળ હૂતીઓના હુમલાની પણ મોટી ભૂમિકા છે. હૂતીઓએ સાઉદી અરેબિયાના દક્ષિણ વિસ્તારમાં આવેલા ખમીસ મુશૈત સૈન્ય એરબેઝને નિશાન બનાવ્યું હતું.

આ હુમલામાં એરક્રાફ્ટ હેંગર, રડાર સિસ્ટમ, રનવે અને કેટલાક હથિયારોને નુકસાન થયું હોવાની માહિતી સામે આવી છે.

આ પહેલા પણ સાઉદી અરેબિયાની ઈસ્ટ-વેસ્ટ પાઈપલાઈન સાથે જોડાયેલી ઓઈલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નિશાન બનાવવામાં આવી હતી. તેથી પાઈપલાઈનની સુરક્ષા અને ઓઈલ સપ્લાય બંને મુદ્દે ચિંતા વધી છે.

હવે પાઈપલાઈન બંધ છે અને ગલ્ફ વિસ્તારમાં પણ તણાવનું વાતાવરણ છે. આવી સ્થિતિમાં બીજા કોઈ રૂટ પરથી ક્રૂડ ઓઈલને સરળતાથી બાયપાસ કરીને પહોંચાડવું મુશ્કેલ બની શકે છે.

લાંબા સમય સુધી પાઈપલાઈન બંધ રહી તો શું થશે?

માર્કેટ નિષ્ણાતોના મતે સૌથી મોટી ચિંતા એ છે કે પાઈપલાઈન કેટલા સમય સુધી બંધ રહે છે. જો થોડા સમય માટે જ સપ્લાયમાં વિક્ષેપ રહે તો તેની અસર મર્યાદિત રહી શકે છે.

પરંતુ જો પાઈપલાઈન લાંબા સમય સુધી બંધ રહે અને સાથે મિડલઈસ્ટના અન્ય ઓઈલ રૂટ પણ મુશ્કેલીમાં આવે તો ક્રૂડ ઓઈલના સપ્લાય પર મોટો બોજ આવી શકે છે.

સપ્લાય ઘટે અને માંગમાં ખાસ ઘટાડો ન થાય તો ભાવ વધવાની શક્યતા રહે છે. ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધે તો તેની અસર પેટ્રોલ, ડીઝલ, પરિવહન અને અન્ય અનેક ક્ષેત્રો પર પડી શકે છે.

આ કારણે Petrol diesel pricesને લઈને સામાન્ય ગ્રાહકોની ચિંતા પણ સ્વાભાવિક છે. જોકે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડના ભાવ વધ્યા એટલે દરેક દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ તરત જ વધી જાય એવું જરૂરી નથી. સ્થાનિક ટેક્સ, ચલણનો દર, સરકારી નીતિ અને ઈંધણની કિંમત નક્કી કરવાની પદ્ધતિ જેવા અનેક પરિબળો પણ મહત્વના હોય છે.

રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધની પણ અસર

મિડલઈસ્ટની સ્થિતિ એવા સમયે વધુ મહત્વની બની છે જ્યારે રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચેનો સંઘર્ષ પણ યથાવત છે. વૈશ્વિક એનર્જી માર્કેટ પહેલેથી જ અનેક પ્રકારની અનિશ્ચિતતાનો સામનો કરી રહ્યું છે.

એક તરફ રશિયા-યુક્રેનનો તણાવ અને બીજી તરફ મિડલઈસ્ટમાં વધતો સંઘર્ષ વૈશ્વિક ઓઈલ સપ્લાયને લઈને બજારની ચિંતા વધારી રહ્યો છે.

જો મિડલઈસ્ટમાં સ્થિતિ વધુ બગડે, હોર્મુઝમાં ટેન્કરોની અવરજવર પર અસર થાય અથવા સાઉદી અરેબિયાની મહત્વની ઓઈલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર લાંબા સમય સુધી બંધ રહે તો ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવી શકે છે.

આ પણ વાંચો: Mehsana Police Officers Suspended: મહેસાણામાં 2 PI અને 1 PSI સસ્પેન્ડ, ફરજમાં બેદરકારી બદલ મોટી કાર્યવાહી

શું પેટ્રોલ અને ડીઝલ ફરી મોંઘા થઈ શકે?

હાલમાં સૌથી મોટો સવાલ એ જ છે કે આ સમગ્ર ઘટનાની અસર Petrol diesel prices પર કેટલી પડશે.

જો ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ સતત ઊંચા રહે અને આંતરરાષ્ટ્રીય સપ્લાયમાં મોટી અડચણ આવે તો પેટ્રોલ અને ડીઝલ મોંઘા થવાનું જોખમ ચોક્કસ વધી શકે છે. ખાસ કરીને જે દેશો ક્રૂડ ઓઈલની આયાત પર વધારે આધાર રાખે છે તેમના માટે સ્થિતિ વધુ મહત્વની બની શકે છે.

પરંતુ હાલ તરત જ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં કેટલો વધારો થશે તે કહેવું મુશ્કેલ છે. આ માટે મિડલઈસ્ટની સ્થિતિ આગામી દિવસોમાં કઈ દિશામાં જાય છે તે જોવું જરૂરી રહેશે.

અત્યારે દુનિયાભરના ઓઈલ ટ્રેડર્સની નજર સાઉદી અરેબિયાની ઈસ્ટ-વેસ્ટ પાઈપલાઈન પર છે. પાઈપલાઈન ક્યારે ફરી શરૂ થાય છે, હોર્મુઝ અને રાતા સમુદ્રમાં શિપિંગની સ્થિતિ કેવી રહે છે અને હૂતીઓ તરફથી આગળ કોઈ હુમલો થાય છે કે નહીં, તેના આધારે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવની આગામી દિશા નક્કી થઈ શકે છે.

જો સ્થિતિ ઝડપથી સામાન્ય થઈ જાય તો ઓઈલ માર્કેટ પરનો દબાણ ઓછો થઈ શકે છે. પરંતુ જો તણાવ લાંબો ચાલ્યો તો વૈશ્વિક ક્રૂડ સપ્લાયને અસર થવાની સાથે ઈંધણના ભાવમાં પણ વધારો થવાની શક્યતા નકારી શકાય નહીં. તેથી આગામી દિવસો Petrol diesel prices અને સમગ્ર વૈશ્વિક એનર્જી માર્કેટ માટે મહત્વના સાબિત થઈ શકે છે.

આ પણ વાંચો: Weather Update: ક્યાંક ભારે વરસાદ તો ક્યાંક તોફાની પવન, 22 રાજ્યોમાં એલર્ટ