Vantaraપર મોટો સવાલ 60 હજારથી વધુ પ્રાણીઓની આયાત બાદ સંસ્થાઓએ કરી કડક માંગ

પ્રાણી કલ્યાણ અને વન્યજીવ સંરક્ષણ સાથે જોડાયેલી અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓએ Vantaraને જંગલી પ્રાણીઓની આયાત કાયમી ધોરણે બંધ કરવાની અપીલ કરી છે. સંસ્થાઓનું કહેવું છે કે માત્ર 12 મહિના માટે આયાત પર રોક મૂકવી પૂરતી નથી. જો વન્યજીવોના સંરક્ષણને લાંબા ગાળે પ્રાથમિકતા આપવી હોય તો જંગલી પ્રાણીઓની આયાત અંગે કાયમી નીતિ બનાવવી જરૂરી છે.

Vantara દ્વારા તાજેતરમાં વન્યજીવોની આયાત ઘટાડવા, પ્રાણીઓના કુદરતી રહેઠાણમાં જ સંરક્ષણને વધુ પ્રોત્સાહન આપવા, વ્યવસ્થાપન અને તપાસ પ્રક્રિયાને મજબૂત બનાવવા તથા પ્રાણીઓ સાથે જોડાયેલી કામગીરીમાં પારદર્શિતા વધારવા અંગે કેટલીક જાહેરાતો કરવામાં આવી છે.

આ જાહેરાતોને પ્રાણી કલ્યાણ સંસ્થાઓએ આવકાર્ય પગલું ગણાવ્યું છે. જોકે, સંસ્થાઓનું કહેવું છે કે માત્ર જાહેરાતો પૂરતી નથી. તેના અમલમાં પણ સ્પષ્ટ ફેરફાર દેખાવા જોઈએ.

Vantaraને 12 મહિનાની જગ્યાએ કાયમી નિર્ણય લેવા અપીલ

પ્રાણી કલ્યાણ સાથે જોડાયેલી સંસ્થાઓનું કહેવું છે કે Vantara દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી 12 મહિનાની આયાત રોકને કાયમી નીતિમાં ફેરવવી જોઈએ.

Pro Wildlife સાથે જોડાયેલા Daniela Freyerના જણાવ્યા અનુસાર, Vantara દ્વારા કરવામાં આવેલા વચનો પર નજીકથી નજર રાખવામાં આવશે અને હવે આ વચનોનો અમલ કેવી રીતે થાય છે તે મહત્વનું રહેશે.

સંસ્થાઓનું માનવું છે કે થોડા સમય માટે આયાત બંધ કરવાથી ભવિષ્યમાં ફરીથી આયાત શરૂ થવાની શક્યતા રહે છે. આવી સ્થિતિમાં જંગલી પ્રાણીઓના વેપાર સાથે સંકળાયેલા લોકો ભવિષ્યમાં આયાત ફરી શરૂ થવાની રાહ જોઈ શકે છે.

સંસ્થાઓએ એવી પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે કે કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં વ્યાવસાયિક સંસ્થાઓમાંથી આવતા પ્રાણીઓ, કેદમાં જન્મેલા હોવાનું જણાવાતા પરંતુ મૂળ રીતે જંગલમાંથી પકડાયેલા પ્રાણીઓ અથવા અસ્પષ્ટ સ્ત્રોતોમાંથી આવતા પ્રાણીઓ આયાતના નિયમોમાં સામેલ થઈ શકે છે.

Vantaraમાં 60 હજારથી વધુ પ્રાણીઓ લાવવામાં આવ્યા હોવાનો દાવો

પ્રાણી સંરક્ષણ સંસ્થાઓ દ્વારા કરવામાં આવેલા દાવા પ્રમાણે છેલ્લા આશરે ચાર વર્ષ દરમિયાન Vantaraમાં 60,000થી વધુ જીવંત પ્રાણીઓ લાવવામાં આવ્યા છે. આ પ્રાણીઓ લગભગ 2,000 જેટલી અલગ અલગ પ્રજાતિઓ સાથે સંબંધિત હોવાનું સંસ્થાઓનું કહેવું છે.

સંસ્થાઓના જણાવ્યા પ્રમાણે આ સંખ્યામાં વિશ્વની કેટલીક દુર્લભ અને સંરક્ષણની દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ પ્રજાતિઓનો પણ સમાવેશ થાય છે.

આ યાદીમાં Tapanuli orangutans, Spix’s macaws, Galápagos iguanas અને shoebills જેવી પ્રજાતિઓના નામ પણ લેવામાં આવ્યા છે.

આ પ્રાણીઓમાંથી કેટલીક પ્રજાતિઓ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ખૂબ જ કડક સંરક્ષણ નિયમો હેઠળ આવે છે. તેથી મોટી સંખ્યામાં આવા પ્રાણીઓની આંતરરાષ્ટ્રીય હેરફેર અંગે વિવિધ સંસ્થાઓ દ્વારા ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

સંસ્થાઓએ ઉઠાવેલા મુખ્ય મુદ્દા અને સંસ્થાઓની મુખ્ય માંગ

1.વન્યજીવોની આયાત: જંગલી પ્રાણીઓની આયાત કાયમી બંધ કરવામાં આવે
2. પ્રાણીઓનું મૂળ: પ્રાણી ક્યાંથી આવ્યું તેની સ્વતંત્ર તપાસ થાય
3. નાણાકીય વ્યવહાર: પ્રાણીઓની ખરીદી સાથે જોડાયેલા પ્રોત્સાહનો દૂર કરવામાં આવે
4. પારદર્શિતા: Vantaraમાં રહેલા પ્રાણીઓની સંપૂર્ણ માહિતી જાહેર થાય
5. દેખરેખ: સ્વતંત્ર સંસ્થાઓ દ્વારા કામગીરીની તપાસ થાય
6. કુદરતી સંરક્ષણ: પ્રાણીઓના કુદરતી રહેઠાણમાં સંરક્ષણને વધુ મહત્વ મળે
7.પરત મોકલવા યોગ્ય સ્થિતિમાં પ્રાણીઓને તેમના મૂળ દેશોમાં પરત મોકલવાની શક્યતા તપાસવામાં આવે

પ્રાણીઓની ખરીદી સાથે જોડાયેલા નાણાકીય વ્યવહાર અંગે ચિંતા

સંસ્થાઓની એક મહત્વપૂર્ણ માંગ એ છે કે પ્રાણીઓ મેળવવા સાથે સીધા કે આડકતરી રીતે જોડાયેલા કોઈપણ નાણાકીય વ્યવહારને બંધ કરવામાં આવે.

સંસ્થાઓના જણાવ્યા પ્રમાણે કેટલીક ચૂકવણીને જો પ્રાણીઓની ખરીદી સાથે જોડવામાં આવે તો તે વન્યજીવોના વ્યાવસાયિક શોષણને પ્રોત્સાહન આપી શકે છે.

તેમણે એવી શક્યતા અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે કે જંગલમાંથી પકડાયેલા પ્રાણીઓને ખોટી રીતે ‘રેસ્ક્યૂ’ અથવા ‘કૅપ્ટિવ-બ્રેડ’ તરીકે રજૂ કરવામાં આવી શકે છે.

આ કારણે Vantaraમાં કોઈ પ્રાણી ખરેખર બચાવ કામગીરીના ભાગરૂપે આવ્યું છે કે અન્ય કોઈ કારણસર, તે નક્કી કરવા માટે સ્પષ્ટ અને તપાસી શકાય તેવા નિયમો બનાવવાની માંગ કરવામાં આવી છે.

રેસ્ક્યૂ અને સૅન્ક્ચુરી માટે કડક નિયમોની માંગ

પ્રાણી કલ્યાણ સંસ્થાઓએ Vantaraને રેસ્ક્યૂ તરીકે લાવવામાં આવતા પ્રાણીઓ માટે સ્પષ્ટ માપદંડ બનાવવાની અપીલ કરી છે.

તેમના મતે રેસ્ક્યૂના નામે એવા પ્રાણીઓ ન લાવવામાં આવે જે વાસ્તવમાં વ્યાવસાયિક વ્યવહાર અથવા પ્રદર્શન માટે મેળવવામાં આવ્યા હોય.

સંસ્થાઓએ પ્રાણીઓના વ્યાવસાયિક વેપાર, વિનિમય અથવા માત્ર જાહેર પ્રદર્શન માટે કરવામાં આવતી ખરીદીથી દૂર રહેવાની પણ અપીલ કરી છે.

તેમનો ભાર એ વાત પર છે કે રેસ્ક્યૂ સેન્ટર અથવા સૅન્ક્ચુરીનું મુખ્ય કામ પ્રાણીઓની સંભાળ અને સંરક્ષણ હોવું જોઈએ.

Vantaraમાં રહેલા પ્રાણીઓની સંપૂર્ણ માહિતી જાહેર કરવાની માંગ

સંસ્થાઓએ Vantaraમાં રહેલા તમામ પ્રાણીઓ અંગે વધુ પારદર્શિતા રાખવાની માંગ કરી છે.

તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે પ્રાણીઓની એક સંપૂર્ણ અને સમયાંતરે અપડેટ થતી યાદી જાહેર થવી જોઈએ. તેમાં પ્રાણી કયા સ્થળેથી આવ્યું, ક્યાંથી ટ્રાન્સફર થયું, તેના જન્મ અને મૃત્યુ જેવી વિગતોનો સમાવેશ થવો જોઈએ.

આ માહિતીની સ્વતંત્ર નિષ્ણાતો દ્વારા પણ ચકાસણી થવી જોઈએ તેવી માંગ કરવામાં આવી છે.

સંસ્થાઓનું માનવું છે કે આવી માહિતી જાહેર કરવામાં આવે તો નિષ્ણાતો, સંરક્ષણ ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા લોકો અને સામાન્ય લોકો માટે Vantaraમાં પ્રાણીઓના સંચાલન અંગે વધુ સ્પષ્ટતા થઈ શકે છે.

સ્વતંત્ર દેખરેખની પણ માંગ

Vantaraની કામગીરી અંગે સ્વતંત્ર દેખરેખ રાખવાની પણ માંગ કરવામાં આવી છે.

સંસ્થાઓએ સલાહકાર મંડળો અને અન્ય સંસ્થાઓમાં સંભવિત હિતોના ટકરાવને દૂર કરવાની જરૂરિયાત દર્શાવી છે.

આ ઉપરાંત પત્રકારો, પ્રાણી સંરક્ષણ સાથે જોડાયેલી સંસ્થાઓ અને વ્હિસલબ્લોઅર્સને પોતાની ચિંતા અથવા માહિતી રજૂ કરવાની સંપૂર્ણ તક મળવી જોઈએ તેવી પણ માંગ કરવામાં આવી છે.

તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે મોટી સંખ્યામાં સંરક્ષિત પ્રજાતિઓ સાથે જોડાયેલા મામલામાં બહારથી થતી સ્વતંત્ર તપાસ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.

કુદરતી રહેઠાણમાં સંરક્ષણ પર વધુ ભાર મૂકવાની માંગ

પ્રાણી કલ્યાણ સંસ્થાઓએ Vantara દ્વારા કુદરતી રહેઠાણમાં જ વન્યજીવોના સંરક્ષણ પર વધુ ધ્યાન આપવાની વાતને આવકારી છે.

તેમણે Vantaraને એવા દેશો અને વિસ્તારોમાં કામ કરતી સ્વતંત્ર સંસ્થાઓને વધુ સહયોગ આપવાની અપીલ કરી છે જ્યાં આ પ્રાણીઓ કુદરતી રીતે જોવા મળે છે.

આ પ્રકારના સહયોગથી જંગલ અને કુદરતી રહેઠાણનું રક્ષણ, સ્થાનિક રેસ્ક્યૂ સેન્ટરોમાં પ્રાણીઓની સંભાળ અને સ્થાનિક સ્તરે વન્યજીવ સંરક્ષણની કામગીરીને મદદ મળી શકે છે.

કેટલાક પ્રાણીઓને યોગ્ય પરિસ્થિતિમાં તેમના મૂળ દેશ અથવા કુદરતી વિસ્તારમાં પરત મોકલી શકાય કે નહીં તેની પણ તપાસ કરવી જોઈએ તેવી સંસ્થાઓની માંગ છે.

તેમનું કહેવું છે કે વન્યજીવો માત્ર એક સ્થળની સંપત્તિ નથી, પરંતુ જે દેશના કુદરતી પર્યાવરણનો તેઓ ભાગ છે તેની કુદરતી વારસાની પણ મહત્વપૂર્ણ કડી છે.

CITESની બેઠકમાં પણ મુદ્દો ચર્ચાઈ શકે છે

Vantaraને લઈને સંસ્થાઓની આ માંગ એવા સમયે સામે આવી છે જ્યારે CITES Standing Committeeની 81મી બેઠક યોજાવાની છે.

આ બેઠક 2થી 6 નવેમ્બર દરમિયાન સ્વિટ્ઝર્લેન્ડના જિનીવામાં યોજાવાની છે.

CITES એટલે Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora. આ આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવસ્થા સંરક્ષિત વન્યજીવો અને તેમની સાથે જોડાયેલા ઉત્પાદનોના આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારને નિયંત્રિત કરવા માટે કામ કરે છે.

સંસ્થાઓના જણાવ્યા પ્રમાણે આ બેઠકમાં સપ્ટેમ્બર 2025માં ભારતમાં કરવામાં આવેલા CITES Secretariatના સત્તાવાર ચકાસણી મિશન સાથે જોડાયેલા તારણો અંગે ભારત સરકારના જવાબની ચર્ચા થઈ શકે છે.

સંસ્થાઓનો દાવો છે કે આ મિશન દરમિયાન Vantaraમાં કડક સંરક્ષણ નિયમો હેઠળ આવતી પ્રજાતિઓની મોટી સંખ્યામાં આયાત અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. આંતરરાષ્ટ્રીય વન્યજીવ વેપારના નિયમોના પાલન અંગે પણ પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા હોવાનું તેઓ કહે છે.

આ પણ વાંચો: Census 2027 Notification: વસ્તી ગણતરીમાં પરિવારો પાસેથી 40 પ્રકારની માહિતી લેવાશે, બેંક ખાતાથી લઈને ઓળખકાર્ડ સુધીની વિગતો પૂછાશે

Vantara પાસેથી લાંબા ગાળાના બદલાવની અપેક્ષા

પ્રાણી સંરક્ષણ સંસ્થાઓના જણાવ્યા પ્રમાણે હાલની ચર્ચા માત્ર 12 મહિનાની આયાત રોક સુધી મર્યાદિત નથી. તેઓ Vantaraની કામગીરીમાં લાંબા ગાળાનો બદલાવ જોવા માંગે છે.

સંસ્થાઓ ઇચ્છે છે કે જંગલી પ્રાણીઓને ખાનગી સંગ્રહ અથવા જાહેર પ્રદર્શન માટે મેળવવાની જગ્યાએ તેમના કુદરતી રહેઠાણમાં સંરક્ષણ માટે વધુ સંસાધનો ફાળવવામાં આવે.

તેમના મતે વન્યજીવોના રક્ષણ માટે મજબૂત કાયદા, યોગ્ય અમલ, પારદર્શિતા અને સ્વતંત્ર દેખરેખ જરૂરી છે.

આ સમગ્ર મામલે Vantara માટે આગામી સમય મહત્વનો બની શકે છે, કારણ કે હવે તેની જાહેર કરેલી નીતિઓ અને વચનોનો વાસ્તવિક અમલ કેવી રીતે થાય છે તેના પર સંરક્ષણ ક્ષેત્રની સંસ્થાઓ નજર રાખી રહી છે.

Pro Wildlife, Born Free Foundation, Fondation 30 Millions d’Amis, Pan African Sanctuary Alliance, Species Survival Network, Wildlife Impact સહિતની વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓએ આ મુદ્દે પોતાની ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

સંસ્થાઓની મુખ્ય માંગ એ છે કે Vantara દ્વારા જાહેર કરાયેલી 12 મહિનાની આયાત રોકને કાયમી નીતિમાં બદલવામાં આવે. સાથે જ પ્રાણીઓના મૂળ અંગે સ્વતંત્ર ચકાસણી, સંપૂર્ણ પારદર્શિતા, મજબૂત દેખરેખ અને કુદરતી રહેઠાણમાં સંરક્ષણને વધુ મહત્વ આપવામાં આવે.

આ પણ વાંચો: ₹2,000થી વધુના Upi પેમેન્ટ પર શું બદલાયું? જાણો નવા નિયમની સંપૂર્ણ માહિતી