Vantara શા માટે છે અનોખું? કરુણા અને આધુનિક ટેક્નોલોજી સાથે વન્યજીવ સંરક્ષણને નવી દિશા

Vantara:ભારત પ્રકૃતિની અમૂલ્ય સંપત્તિ ધરાવતો દેશ છે. અહીંના જંગલો, નદીઓ, ઘાસના મેદાનો અને વિવિધ કુદરતી વિસ્તારોમાં અનેક પ્રકારનાં વન્યજીવો વસે છે. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વન્યજીવો સામે અનેક પડકારો ઊભા થયા છે. જંગલોનો નાશ, ગેરકાયદે શિકાર, પ્રદૂષણ અને બદલાતી આબોહવાને કારણે અનેક પ્રાણીઓનું અસ્તિત્વ જોખમમાં મુકાયું છે. આવી પરિસ્થિતિમાં વન્યજીવોને બચાવવા અને તેમની સંભાળ રાખવા માટે ખાસ પ્રયાસોની જરૂર છે.
ગુજરાતના જામનગરમાં આવેલું Vantara વન્યજીવ સંરક્ષણ અને પ્રાણી કલ્યાણના ક્ષેત્રમાં એક વિશેષ પહેલ તરીકે ઓળખાય છે. અહીં ઘાયલ, બીમાર, ત્યજી દેવાયેલા અથવા મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાંથી બચાવી લાવવામાં આવેલા પ્રાણીઓને સુરક્ષિત વાતાવરણમાં રાખવાની સાથે તેમની સારવાર અને પુનર્વસન પર પણ ધ્યાન આપવામાં આવે છે.
Vantaraની ખાસિયત એ છે કે અહીં પ્રાણીઓની સંભાળને માત્ર આશ્રય પૂરતો મર્યાદિત રાખવામાં આવતો નથી. પ્રાણીઓની જરૂરિયાતો, તેમની તંદુરસ્તી, કુદરતી જીવનશૈલી અને માનસિક સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને તેમની સંભાળ રાખવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. કરુણા, વિજ્ઞાન અને આધુનિક ટેક્નોલોજીના સમન્વયથી વન્યજીવ સંરક્ષણને વધુ અસરકારક બનાવવાની આ પહેલ છે.
Vantaraની શરૂઆત પાછળનો વિચાર: દરેક જીવ પ્રત્યે કરુણા
ભારતીય સંસ્કૃતિમાં પ્રકૃતિ અને જીવમાત્ર પ્રત્યે કરુણાની ભાવનાને હંમેશાં વિશેષ સ્થાન મળ્યું છે. દરેક જીવનું પોતાનું મહત્વ છે અને કુદરતનું સંતુલન જાળવવામાં દરેક પ્રાણીની ભૂમિકા હોય છે. Vantaraનો અભિગમ પણ આ વિચાર સાથે જોડાયેલો છે.
ગુજરાતના જામનગરમાં આવેલા વિશાળ રિલાયન્સ રિફાઇનરી કોમ્પ્લેક્સના વિસ્તારમાં Vantara વિકસાવવામાં આવ્યું છે. અહીં દુનિયાના વિવિધ વિસ્તારોમાંથી આવેલા પ્રાણીઓ માટે સંભાળ અને સુરક્ષાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.
આ પહેલ વિશે આપવામાં આવેલી માહિતી મુજબ, Vantaraમાં 2,000થી વધુ પ્રાણીઓની સંભાળ રાખવામાં આવે છે. આમાંથી ઘણા પ્રાણીઓ ઇજા, દુર્વ્યવહાર, યોગ્ય સંભાળના અભાવ અથવા અન્ય મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓમાંથી બચાવીને અહીં લાવવામાં આવ્યા છે.
Vantaraનો મુખ્ય હેતુ માત્ર પ્રાણીઓને સુરક્ષિત સ્થળે રાખવાનો નથી. તેમને ફરીથી સ્વસ્થ બનાવવા, તેમની જરૂરિયાત મુજબ સંભાળ આપવી અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી કુદરતી વાતાવરણ જેવું જીવન પૂરું પાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.
પ્રાણીઓની સુરક્ષા, તેમની સારવાર અને લાંબા સમય સુધી યોગ્ય સંભાળ રાખવી એ આ પહેલના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો છે. આ અભિગમ બતાવે છે કે વન્યજીવ સંરક્ષણમાં પ્રાણીઓની સુખાકારીને કેટલી મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
Vantaraમાં પ્રાણીઓ માટે કુદરતી વાતાવરણ જેવી વ્યવસ્થા
Vantaraની એક ખાસ બાબત અહીં વિકસાવવામાં આવેલું કુદરતી વાતાવરણ છે. પ્રાણીઓ જે પ્રકારના વાતાવરણમાં રહેવા માટે ટેવાયેલા હોય છે, તેને ધ્યાનમાં રાખીને તેમના માટે યોગ્ય જગ્યાઓ તૈયાર કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.
ગુજરાતના ગ્રીન બેલ્ટ વિસ્તારમાં આવેલા આ પ્રોજેક્ટમાં વિશાળ જમીન પર હરિયાળી અને વિવિધ પ્રકારનાં કુદરતી વાતાવરણ વિકસાવવામાં આવ્યાં છે. અહીં પ્રાણીઓને એવી જગ્યા મળી રહે કે જ્યાં તેઓ વધુ આરામદાયક રીતે રહી શકે અને તેમની કુદરતી જરૂરિયાતો પૂરી થઈ શકે, તે બાબત પર ધ્યાન આપવામાં આવે છે.
ઘાયલ અથવા લાંબા સમય સુધી મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં રહેલા પ્રાણીઓ માટે નવું વાતાવરણ સ્વીકારવું સહેલું હોતું નથી. તેમને શારીરિક સારવારની સાથે માનસિક રીતે પણ અનુકૂળ થવા માટે સમયની જરૂર પડી શકે છે.
આવી સ્થિતિમાં યોગ્ય રહેઠાણ, પૂરતો ખોરાક, સુરક્ષા અને નિયમિત સંભાળ ખૂબ જ જરૂરી બને છે. Vantaraમાં આ બાબતોને ધ્યાનમાં રાખીને પ્રાણીઓના પુનર્વસન માટે વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.
દરેક પ્રાણીની જરૂરિયાત અલગ હોય છે. સિંહ, વાઘ, હાથી કે અન્ય પ્રજાતિનાં પ્રાણીઓ માટે એકસરખી વ્યવસ્થા ઉપયોગી બની શકે નહીં. તેમની રહેઠાણની જરૂરિયાતો, ખોરાક, હલનચલન અને જીવનશૈલીને ધ્યાનમાં રાખીને સંભાળ રાખવી જરૂરી છે.
આ કારણે Vantaraમાં કુદરતી વાતાવરણ અને પ્રાણીઓની વ્યક્તિગત જરૂરિયાતોને મહત્વ આપવામાં આવે છે.
આધુનિક વેટરનરી હોસ્પિટલ અને પ્રાણીઓની સારવાર
વન્યજીવ સંરક્ષણમાં પ્રાણીઓની સારવારનું વિશેષ મહત્વ છે. ઘણી વખત બચાવીને લાવવામાં આવેલા પ્રાણીઓ ગંભીર રીતે ઘાયલ હોય છે. કેટલાક પ્રાણીઓ લાંબા સમયથી બીમાર હોય છે, જ્યારે કેટલાકને પૂરતો ખોરાક કે યોગ્ય સંભાળ ન મળવાને કારણે સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો હોય છે.
આવા પ્રાણીઓની સારવાર માટે સામાન્ય પશુચિકિત્સા કરતાં વિશેષ જ્ઞાન અને સુવિધાઓની જરૂર પડે છે.
Vantaraમાં આધુનિક વેટરનરી સુવિધાઓ અને પ્રાણીઓની સારવાર માટે હોસ્પિટલ વિકસાવવામાં આવી છે. અહીં પ્રાણીઓની તંદુરસ્તી સુધારવા, બીમારીઓનું નિદાન કરવા, સારવાર આપવા અને જરૂરિયાત મુજબ લાંબા સમય સુધી તેમની સંભાળ રાખવા પર ધ્યાન આપવામાં આવે છે.
દરેક પ્રાણીની ઉંમર, પ્રજાતિ, સ્વાસ્થ્ય અને અગાઉની પરિસ્થિતિ અલગ હોય છે. તેથી દરેક માટે એકસરખી સારવાર પદ્ધતિ અપનાવી શકાય નહીં.
કોઈ પ્રાણીને ઇજામાંથી સાજા થવા માટે લાંબા સમય સુધી સારવારની જરૂર પડી શકે છે. તો કોઈ પ્રાણીને પોષણની કમી દૂર કરવા માટે વિશેષ આહાર આપવો પડે છે. કેટલાક પ્રાણીઓ માટે નિયમિત તપાસ અને સતત દેખરેખ જરૂરી બની શકે છે.
Vantaraમાં પ્રાણીઓની વ્યક્તિગત જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને સંભાળ રાખવાનો અભિગમ અપનાવવામાં આવ્યો છે. આ રીતે પ્રાણીઓની સારવાર માત્ર તેમની બીમારી દૂર કરવા પૂરતી રહેતી નથી, પરંતુ તેમની સમગ્ર સુખાકારીને ધ્યાનમાં રાખવામાં આવે છે.
Vantaraનું વન્યજીવ સંરક્ષણમાં યોગદાન
વન્યજીવ સંરક્ષણનો અર્થ માત્ર પ્રાણીઓને બચાવીને સુરક્ષિત જગ્યાએ રાખવાનો નથી. તેમાં પ્રજાતિઓનું રક્ષણ, કુદરતી વાતાવરણનું જતન, જૈવવિવિધતાનું સંરક્ષણ અને પ્રાણીઓના જીવનને સુરક્ષિત બનાવવાનો પણ સમાવેશ થાય છે.
Vantara આ દિશામાં પ્રાણીઓના બચાવ, સારવાર, પુનર્વસન અને સંશોધન સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા યોગદાન આપવાનો પ્રયાસ કરે છે.
2,000થી વધુ પ્રાણીઓની સંભાળ
Vantara વિશે ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં અહીં દુનિયાના વિવિધ વિસ્તારોમાંથી 2,000થી વધુ પ્રાણીઓને આશ્રય અને સંભાળ આપવામાં આવી છે.
આ પ્રાણીઓમાં એવા જીવોનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેમણે ગંભીર ઇજાઓ, દુર્વ્યવહાર અથવા અન્ય મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓનો સામનો કર્યો હોય છે.
ઘાયલ પ્રાણીઓને યોગ્ય સારવાર અને સુરક્ષિત વાતાવરણ મળે તો તેમની તંદુરસ્તીમાં સુધારો થઈ શકે છે. પરંતુ દરેક પ્રાણી માટે પુનર્વસનની પ્રક્રિયા અલગ હોય છે.
કેટલાક પ્રાણીઓ સારવાર બાદ ફરીથી કુદરતી વાતાવરણમાં રહેવા માટે સક્ષમ બની શકે છે. જ્યારે કેટલાક પ્રાણીઓની શારીરિક સ્થિતિ અથવા અન્ય કારણોસર તેમને લાંબા સમય સુધી સુરક્ષિત સંભાળની જરૂર રહે છે.
આવા પ્રાણીઓ માટે યોગ્ય નિર્ણય લેવો જરૂરી છે. તેમને કુદરતી વાતાવરણમાં પાછા મોકલવા કે સુરક્ષિત સ્થળે જ રાખવા તે બાબત તેમની સ્થિતિ અને જરૂરિયાતોને આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે.
Vantaraનો પ્રયાસ એવા પ્રાણીઓને સંભાળ આપવાનો છે, જેમના માટે યોગ્ય મદદ મળવી તેમના જીવનમાં મોટો ફેરફાર લાવી શકે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ સાથે સહકાર
વન્યજીવ સંરક્ષણ એક વૈશ્વિક જવાબદારી છે. દુનિયાના અલગ-અલગ દેશોમાં વન્યજીવોને બચાવવા માટે સંશોધન, વૈજ્ઞાનિક માહિતી અને નિષ્ણાતોના અનુભવની જરૂર પડે છે.
વંતારા વિશે આપવામાં આવેલી માહિતીમાં International Union for Conservation of Nature (IUCN) અને World Wildlife Fund (WWF) જેવી આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ સાથે સહકારનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
આવી સંસ્થાઓ સાથેનું જોડાણ વન્યજીવ સંરક્ષણના ક્ષેત્રમાં વૈજ્ઞાનિક સમજ અને નિષ્ણાતોના જ્ઞાનને મહત્વ આપવાની દિશામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
ઘણી વન્યજીવ પ્રજાતિઓ એક દેશ પૂરતી મર્યાદિત નથી. તેમના રક્ષણ માટે અલગ-અલગ દેશો અને સંસ્થાઓ વચ્ચે સહકાર જરૂરી બને છે. ગેરકાયદે શિકાર, વન્યજીવોનો વેપાર અને કુદરતી રહેઠાણોનો નાશ જેવા પડકારો સામે સંયુક્ત પ્રયાસો વધુ અસરકારક બની શકે છે.
Vantaraનો અભિગમ પણ પ્રાણીઓની સંભાળ સાથે સંશોધન અને સંરક્ષણને જોડવાનો છે. લાંબા ગાળે આવા પ્રયાસો વન્યજીવ સંરક્ષણ માટે વધુ સારી પદ્ધતિઓ વિકસાવવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
Vantaraમાં વન્યજીવ સંભાળ માટે આધુનિક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ
આજના સમયમાં ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ માત્ર માનવજીવન સુધી મર્યાદિત રહ્યો નથી. વન્યજીવ સંરક્ષણમાં પણ આધુનિક સાધનોનો ઉપયોગ વધી રહ્યો છે.
સેટેલાઇટ ઇમેજરી, ડ્રોન, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને ડિજિટલ મોનિટરિંગ જેવી પદ્ધતિઓ દ્વારા પ્રાણીઓની હલનચલન, તેમના રહેઠાણ અને આસપાસના વાતાવરણ વિશે વધુ માહિતી મેળવી શકાય છે.
વનતારા ના અભિગમમાં પણ ટેક્નોલોજીને પ્રાણીઓની સંભાળ અને પર્યાવરણની દેખરેખ માટે ઉપયોગી સાધન તરીકે જોવામાં આવે છે.
ડ્રોન અને સેટેલાઇટ દ્વારા દેખરેખ
ડ્રોન અને સેટેલાઇટ આધારિત સાધનો મોટા વિસ્તારોમાં પ્રાણીઓની હલનચલન અને કુદરતી વાતાવરણમાં થતા ફેરફારોની માહિતી મેળવવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
આવા સાધનો દ્વારા વારંવાર માનવીય હસ્તક્ષેપ કર્યા વિના પણ કેટલીક બાબતો પર નજર રાખી શકાય છે. પ્રાણીઓના રહેઠાણમાં કોઈ ફેરફાર થાય અથવા કોઈ વિસ્તારને વધુ સંભાળની જરૂર હોય તો તેની જાણકારી મેળવવામાં પણ આ ટેક્નોલોજી ઉપયોગી બની શકે છે.
વન્યજીવોની હલનચલન પર નજર રાખવી અને માનવ-વન્યજીવ સંઘર્ષ ઘટાડવા માટે યોગ્ય પગલાં લેવા પણ આ પ્રકારની ટેક્નોલોજી મદદરૂપ બની શકે છે.
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ દ્વારા કુદરતી વાતાવરણનું નિરીક્ષણ
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ એટલે કે AIનો ઉપયોગ પર્યાવરણ અને વન્યજીવ સંરક્ષણના ક્ષેત્રમાં પણ થઈ રહ્યો છે.
AI આધારિત સિસ્ટમો મોટી માત્રામાં માહિતીનું વિશ્લેષણ કરી શકે છે. વનસ્પતિની સ્થિતિ, પર્યાવરણમાં થતા ફેરફારો અને રહેઠાણની ગુણવત્તા જેવી બાબતોનું મૂલ્યાંકન કરવામાં તે મદદરૂપ બની શકે છે.
Vantara જેવા વિશાળ પ્રોજેક્ટમાં પ્રાણીઓ માટે યોગ્ય વાતાવરણ જાળવવું ખૂબ જરૂરી છે. હરિયાળી, ખોરાકની ઉપલબ્ધતા અને કુદરતી વાતાવરણની સ્થિતિ પ્રાણીઓની સુખાકારી સાથે જોડાયેલી છે.
ટેક્નોલોજી દ્વારા મળતી માહિતીના આધારે સંભાળ રાખનારાઓ વધુ યોગ્ય નિર્ણયો લઈ શકે છે. જોકે, ટેક્નોલોજી માત્ર એક સાધન છે. પ્રાણીઓની સંભાળ માટે નિષ્ણાતોનું જ્ઞાન, અનુભવ અને વૈજ્ઞાનિક સમજ પણ એટલી જ જરૂરી છે.
Vantara અને પ્રાણી કલ્યાણનું ભવિષ્ય
વન્યજીવ સંરક્ષણ સામેના પડકારો સમય સાથે વધુ જટિલ બની રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં પ્રાણીઓની સંભાળ, સંશોધન અને આધુનિક ટેક્નોલોજીને સાથે જોડતી પહેલોનું મહત્વ વધી રહ્યું છે.
Vantaraનો વિચાર પણ આ જ દિશામાં આગળ વધે છે. અહીં પ્રાણીઓની સુરક્ષા સાથે તેમની શારીરિક અને માનસિક સુખાકારીને પણ મહત્વ આપવામાં આવે છે.
લુપ્તપ્રાય પ્રજાતિઓને બચાવવી એ સંરક્ષણનું એક મહત્વપૂર્ણ પાસું છે. પરંતુ દરેક પ્રાણીને યોગ્ય સારવાર, સુરક્ષિત વાતાવરણ અને લાંબા ગાળાની સંભાળ મળે તે પણ એટલું જ જરૂરી છે.
Vantara ભવિષ્યમાં પોતાની સંરક્ષણ પ્રવૃત્તિઓને વધુ વિસ્તૃત કરવા અને વિવિધ સરકારી તથા બિનસરકારી સંસ્થાઓ સાથે મળીને કામ કરવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.
આવા સહકારથી વન્યજીવ સંરક્ષણના ક્ષેત્રમાં વધુ સારી પદ્ધતિઓ વિકસાવી શકાય છે. સાથે જ પ્રાણીઓની સંભાળ અને જૈવવિવિધતાના મહત્વ અંગે લોકોમાં જાગૃતિ ફેલાવવાની તક પણ મળે છે.
વન્યજીવોનું રક્ષણ માત્ર કોઈ એક સંસ્થા કે સરકારની જવાબદારી નથી. સમાજના દરેક વ્યક્તિએ પ્રકૃતિ અને પ્રાણીઓ પ્રત્યે પોતાની જવાબદારી સમજવી જરૂરી છે.
Vantaraને અનોખું બનાવતી બાબતો
Vantaraની વિશેષતા એ છે કે અહીં વન્યજીવ સંરક્ષણના વિવિધ પાસાંઓને એક સાથે જોડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
પ્રાણીઓને બચાવવું એ પ્રથમ પગલું છે. ત્યારબાદ તેમની સારવાર, પુનર્વસન, યોગ્ય રહેઠાણ અને લાંબા ગાળાની સંભાળ પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ છે.
Vantaraમાં આ તમામ બાબતોને ધ્યાનમાં રાખીને પ્રાણીઓની સુખાકારી પર ભાર મૂકવામાં આવે છે.
આધુનિક વેટરનરી સુવિધાઓ, કુદરતી વાતાવરણ જેવી વ્યવસ્થા, સંશોધન અને ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ આ પહેલના મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
વન્યજીવ સંરક્ષણના ક્ષેત્રમાં વૈજ્ઞાનિકો, પશુચિકિત્સકો, સંરક્ષણ સંસ્થાઓ અને સરકારી વિભાગો વચ્ચે સહકાર પણ જરૂરી છે. કારણ કે વન્યજીવોને લગતી સમસ્યાઓનો ઉકેલ એકલા પ્રયાસોથી હંમેશાં શક્ય બનતો નથી.
Vantara જેવી પહેલો દ્વારા પ્રાણીઓની સંભાળ અને સંરક્ષણ માટે નવી પદ્ધતિઓ સમજવાની તક મળી શકે છે.
આ પણ વાંચો: Lothal: 4500 વર્ષ પહેલાં જ્યાં આવતાં હતાં જહાજ, અચાનક કેવી રીતે ખતમ થયું આ પ્રાચીન શહેર?
નિષ્કર્ષ: Vantara વન્યજીવો માટે આશાનું પ્રતીક
Vantara માત્ર એક વન્યજીવ સંભાળ કેન્દ્ર નથી, પરંતુ પ્રકૃતિ અને જીવમાત્ર પ્રત્યે કરુણાની ભાવનાને આગળ વધારતી એક મહત્વપૂર્ણ પહેલ છે.
આજે જ્યારે વન્યજીવો સામે જંગલોનો નાશ, ગેરકાયદે શિકાર, આબોહવા પરિવર્તન અને માનવીય પ્રવૃત્તિઓ જેવા અનેક પડકારો છે, ત્યારે પ્રાણીઓને બચાવવા અને તેમની યોગ્ય સંભાળ રાખવા માટે આવા પ્રયાસોની જરૂર છે.
Vantaraમાં પ્રાણીઓના બચાવ, સારવાર, પુનર્વસન અને કુદરતી વાતાવરણ જેવી વ્યવસ્થા દ્વારા તેમને વધુ સુરક્ષિત જીવન આપવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.
આ પહેલનો સંદેશ સ્પષ્ટ છે કે પ્રાણીઓની સુરક્ષા માટે માત્ર તેમને રહેવાની જગ્યા આપવી પૂરતી નથી. તેમની શારીરિક તંદુરસ્તી, કુદરતી વર્તન, રહેઠાણ અને લાંબા ગાળાની જરૂરિયાતોને પણ સમજવી જરૂરી છે.
વન્યજીવ સંરક્ષણનું ભવિષ્ય કરુણા, વૈજ્ઞાનિક સમજ અને જવાબદાર પ્રયાસો પર આધારિત છે. Vantaraનો અભિગમ આ દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
પ્રાણીઓનું કલ્યાણ અને કુદરતી વાતાવરણનું સંતુલન એકબીજા સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલાં છે. જ્યારે આપણે પ્રકૃતિની સંભાળ રાખીએ છીએ, ત્યારે માત્ર વન્યજીવોનું જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર પૃથ્વીના ભવિષ્યનું રક્ષણ કરીએ છીએ.
Vantara આપણને યાદ અપાવે છે કે દરેક જીવનું જીવન મહત્વનું છે અને પ્રકૃતિ પ્રત્યેની કરુણા જ સાચા સંરક્ષણની શરૂઆત છે.
આ પણ વાંચો: Vantaraપર મોટો સવાલ 60 હજારથી વધુ પ્રાણીઓની આયાત બાદ સંસ્થાઓએ કરી કડક માંગ